Przemoc w rodzinie – procedura „Niebieska Karta”

Od 18 października 2011 r. zaczęły obowiązywać przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. Nr 209, poz. 1245) – dalej r.p.n.k., dotyczące przemocy domowej. Przepisy rozporządzenia nakładają na szkoły i placówki oświatowe konkretne zadania w ramach procedury ” Niebieskie Karty”. Obowiązki szkoły w ramach procedury ” Niebieskie Karty” związane są z dostrzeżeniem stosowania przemocy w rodzinie wobec ucznia i zgłoszeniem problemu, które uruchomi procedury udzielania pomocy ofierze przemocy domowej.*

Dotychczas „Niebieską Kartę” zakładali policjanci i pracownicy socjalni w przypadku interwencji wobec przemocy w rodzinie. Podstawą do wydania r.p.n.k. był przepis art. 9d ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.) – dalej u.p.p.r. Obecnie, w przypadku uzasadnionego podejrzenia o stosowanie wobec ucznia przemocy w rodzinie takie uprawnienie ma również szkoła. Przepisy r.p.n.k. nakładają konkretne zadania w ramach procedury „ Niebieskie Karty”, także na instytucje systemu oświaty – szkoły i placówki oświatowe. „Niebieskie Karty” to procedura interwencji wobec przemocy w rodzinie, na którą składa się odpowiednia dokumentacja i tryb postępowania w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia zaistnienia przemocy. Celem funkcjonowania „Niebieskich Kart” jest ujawnianie przemocy oraz usprawnianie pomocy jej ofiarom, poprzez stworzenie interdyscyplinarnego modelu pomocy z udziałem przedstawicieli pracowników oświaty, Policji i ochrony zdrowia, w środowisku lokalnym. Według załącznika nr 2 r.p.n.k.

„przemoc w rodzinie to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, a także innych osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemoc”.

Przepis § 2 ust. 1 r.p.n.k. nakłada na szkoły i placówki oświatowe obowiązek uruchomienia procedury „Niebieskiej Karty”, ponieważ zgodnie z zapisem art. 9d ust. 2 u.p.p.r. obejmuje ona ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez przedstawicieli miedzy innymi oświaty. Taki sformułowany zapis oznacza, iż dotyczy on zarówno placówek publicznych i niepublicznych, co oznacza, że do stosowania procedury zobowiązane są wszystkie szkoły i placówki oświatowe działające w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Procedura „Niebieska Karta” nakłada na szkołę konkretne zadania, w przypadku uzasadnionego podejrzenia o stosowanie wobec ucznia przemocy domowej.

Postępowanie – krok po kroku:

Z dniem 18 października 2011 r. wchodzi w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. Nr 209, poz. 1245), w którym uregulowano „krok po kroku” sposób postępowania służb – od momentu zgłoszenia zdarzenia, poprzez działania ukierunkowane na pomoc osobie dotkniętej przemocą w rodzinie, działania skierowane na osobę stosującą przemoc w rodzinie, a także sposób monitorowania sytuacji rodziny. Czytaj dalej Przemoc w rodzinie – procedura „Niebieska Karta”

Agresja w szkole

Występujące dość powszechnie różnego rodzaju zachowania agresywne stanowią istotny problem społeczny. Nie są one z reguły akceptowane przez społeczeństwo, są sprzeczne z ogólnie przyjętymi normami.

Większość psychologów przez agresję rozumie każde zamierzone działanie, które ma na celu wymierzenie komuś lub czemuś szkody, straty, bólu  fizycznego lub cierpienia  moralnego.

Najczęściej mówimy o agresji:

  • fizycznej – bójki, kopanie, plucie, odbieranie siłą, niszczenie cudzej własności, niszczenie sprzętu szkolnego, zachęcanie do bicia, wymuszanie itp.
  • słownej (werbalnej) – grożenie, straszenie, przezywanie, używanie wulgarnych słów, wyśmiewanie, ośmieszanie itp.

O przemocy mówimy wtedy,  gdy uczeń atakujący jest  silniejszy fizycznie  lub  psychicznie,  bądź  jest  starszy. Cechą   charakterystyczną  przemocy jest  nierównowaga  sił.  Słowo  przemoc  ma  znaczenie bliskie słowu agresja. Niekiedy terminów tych używa się zamiennie.

Badania wykazują, że  najczęstszym aktem agresji u dzieci zarówno starszych,  jak i  młodszych  są bójki między uczniami. Rozmiar zjawiska ciągle wzrasta. W szkołach podstawowych dotyczy ono nawet  kilkunastu  procent  uczniów. Daje się też zauważyć obniżenie wieku sprawców przemocy.

W  naszej szkole zjawisko agresji występuje również. Nauczyciele  w codziennej  pracy:  na lekcjach,  podczas  przerw czy zajęć pozalekcyjnych obserwują  przejawy  zachowań  agresywnych u uczniów. Nie  przechodzą obok nich obojętnie. Podejmują wiele działań wychowawczych zapobiegających powstawaniu tych zachowań. Swoją postawą tworzą  określoną atmosferę w klasie, promują pewne wartości i zasady życia w  grupie ich rola w kształtowaniu  pożądanych postaw uczniów jest więc znacząca.

W celu przeciwdziałania agresji powstał Szkolny Program Profilaktyki.

Przeciwdziałanie agresji uczniowskiej jest bardzo trudne i nie zawsze kończy się sukcesem. Efekty naszej pracy bywają nieraz odległe w czasie. Najważniejsze jednak jest to, by nigdy nie rezygnować z podejmowanych wysiłków. Poczucie bezradności  paraliżuje działanie – nie wolno mu się poddawać, nawet, jeśli nie zawsze i nie wszystko udaje nam się osiągnąć.

Osobowość  dziecka  kształtuje się przede wszystkim pod wpływem  rodziny. Gdy przychodzi po raz pierwszy do przedszkola, potem do szkoły, staje wobec  nowych problemów w kontaktach z rówieśnikami, dziećmi oraz nauczycielami. Pojawiają się trudne do przezwyciężenia napięcia i konflikty. Wsparcia ze strony rodziców nikt wówczas nie zastąpi. W wychowaniu dziecka bardzo ważna jest  atmosfera domowa. Kłótnie  rodzinne, nadużywanie  alkoholu przez rodziców powodują, że dzieci są pozbawione poczucia  bezpieczeństwa.  Żyją  w  ciągłym lęku i napięciu, co pobudza do agresji.

Najczęstsze przyczyny powstawania agresji to:

§  przyczyny tkwiące w rodzinie:

–          emocjonalnie chłodne nastawienie rodziców do dzieci;

–          brak zainteresowania sprawami dzieci;

–          brak jasnego przekazu, co  jest dobre, a co złe;

–          zbyt swobodne wychowywanie dzieci, przyzwalanie na dowolne zachowanie w każdej sytuacji;

–          stosowanie kar fizycznych i psychicznych;

–          agresywne zachowywanie się dorosłych;

–          kryzysy rodzinne: kłótnie, rozwód rodziców;

–          sytuacja materialna rodziny.

§  przyczyny tkwiące w szkole:

  • czynniki związane z instytucją i organizacją szkoły ( hałas, mała  przestrzeń pomieszczeń);
  • czynniki związane z  relacjami nauczyciel – uczeń (niewłaściwe metody komunikowania się nauczycieli z uczniami);
  • czynniki związane z procesem nauczania (zbyt duże wymagania bez uwzględnienia możliwości  uczniów, niesprawiedliwe traktowanie itp.);
  • czynniki wynikające z relacji wśród nauczycieli (brak jasnych reguł życia szkoły, brak konsekwencji i zgodności w egzekwowaniu przyjętych norm postępowania).

§  wpływ grupy rówieśniczej:

–          naśladowanie osób zachowujących się agresywnie;

–          stosowanie przemocy nie spotykające się z konsekwencjami ze strony dorosłych.

§  wpływ mediów:

–      (oglądanie aktów przemocy za pośrednictwem  telewizji, komputera, wpływa na uczenie się agresywnych zachowań).

Rodzice bardzo często sięgają po kary jako, ich zdaniem, najskuteczniejszą i najwłaściwszą metodę wychowania.  Do zdecydowanie najczęściej stosowanych należą:

  • zakazy i nakazy (zakaz oglądania telewizji, gry na komputerze, zabawy   z kolegami,
  • wychodzenia „na dwór”,  wstrzymywanie kieszonkowego itp.);
  • stosowanie gróźb i krzyku;
  • kary fizyczne – bicie;

Stosowanie wobec dzieci przemocy i kar fizycznych bardzo często przynosi odwrotne od zamierzonych skutki. Dziecko, któremu nie uświadomimy, za co zostało ukarane, buntuje się, czuje się skrzywdzone, kłamie, szuka okazji aby wyładować swoje emocje na kimś słabszym.

  • Kary są dla dziecka niebezpieczne, gdyż:
  • są przyczyną lęku – oczekiwanie następnej kary;
  • uczą przemocy;
  • powodują złość i chęć rewanżu;
  • burzą niezwykle istotną i potrzebną pewność bycia kochanym.

Czy zatem kara  ma w  ogóle korzystne znaczenie wychowawcze?

Może należałoby ograniczyć się tylko do nagród, albo i z nich zrezygnować, gdyż są środkami manipulującymi drugim człowiekiem?

Janusz Korczak – prekursor pedagogiki humanistycznej XX wieku tak wyraził swoje stanowisko na temat stosowania kary fizycznej:  „Jestem bezwzględnym, nieubłaganym przeciwnikiem kary cielesnej. Baty, dla dorosłych nawet, będą tylko narkotykiem, nigdy – środkiem wychowawczym.           –  Kto uderza dziecko, jest oprawcą.”

Dziecko agresywne jest niewątpliwie kłopotem dla rodziców, nauczycieli, wychowawców. Często też i jemu z tą postawą nie jest najlepiej

Wychowanie dziecka jest bardzo trudnym i ciężkim zadaniem.  Obowiązek ten spoczywa zarówno na rodzicach jak i na nauczycielach. Działania  powinny się wzajemnie uzupełniać, gdyż wszystkim chodzi o jedno  – o dobro dziecka. Zarówno w domu jak i w szkole powinna panować atmosfera ciepła i zainteresowania sprawami dziecka. Dziecku trzeba mówić, co jest dobre, a co złe, co pożądane, a co zabronione. Swoją postawą dawać dobry przykład, rozmawiać z nim na temat wartości cenionych w rodzinie. Należy wytyczyć jasne reguły postępowania jednoznacznie określone w języku zrozumiałym dla dziecka. Powinno znać granice i być uprzedzone o konsekwencjach ich przekraczania.

Bardzo ważnym elementem procesu wychowania jest udział rodziców w życiu szkoły, w życiu klasy. Wspólne organizowanie imprez i uroczystości pozwala na wnikliwą obserwację zachowań  swoich dzieci w różnych miejscach i różnych sytuacjach.

Eliminując przemoc i zachowania agresywne wśród uczniów, podejmujemy różnorodne działania wychowawcze, próby dialogu. Działania te powinny być wspierane przez rodziców, wszystkich bowiem łączy jeden cel, którego warunkiem powodzenia jest współdziałanie domu rodzinnego ze szkołą.